Podatek katastralny w Polsce nie obowiązuje i pod koniec 2026 roku nic nie wskazuje, by miał zostać wprowadzony w najbliższym czasie. W Sejmie leży jednak poselski projekt Lewicy (druk nr 2848), który zastąpiłby podatek od metra kwadratowego podatkiem od wartości mieszkań i domów: 0,02% wartości dla pierwszej i drugiej nieruchomości oraz od 0,5% do 1,5% rocznie od trzeciej i kolejnych. Rząd zapowiada, że takiego rozwiązania nie poprze.
Temat wraca co kilka lat, a każda nowa propozycja budzi emocje właścicieli i inwestorów. Poniżej opisano, czym kataster różni się od obecnego systemu, co dokładnie zakłada projekt z 2026 roku po autopoprawce, ile mógłby wynieść podatek w praktyce i dlaczego jego wprowadzenie jest trudniejsze, niż sugerują nagłówki.
Podatek katastralny w Polsce – stan na koniec 2026 roku
Najkrótsza odpowiedź brzmi: nie ma go i nie ma rządowego projektu. Właściciele mieszkań i domów płacą podatek od nieruchomości liczony od powierzchni użytkowej, według stawek uchwalanych przez gminy, a w 2026 r. stawka maksymalna dla budynków mieszkalnych wynosi 1,25 zł za 1 m².
Projekt Lewicy wpłynął do Sejmu 20 marca 2026 r. jako poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W lipcu wnioskodawcy złożyli autopoprawkę, a 27 lipca 2026 r. projekt skierowano do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Wniosek o skrócenie terminu, który przyspieszyłby prace, przepadł w głosowaniu 29 lipca (183 posłów za, 250 przeciw). Do połowy listopada 2026 r. pierwsze czytanie się nie odbyło.
ℹ️ Projekt poselski nie jest obowiązującym prawem. Do wejścia w życie potrzebne byłyby trzy czytania w Sejmie, prace w Senacie i podpis prezydenta, a treść może się po drodze dowolnie zmienić. Wszystkie kwoty w tym artykule dotyczą propozycji, nie przepisów.
Czym jest podatek katastralny
Podatek katastralny to podatek od nieruchomości liczony od jej wartości, a nie od powierzchni. Nazwa pochodzi od katastru, czyli rejestru nieruchomości zawierającego m.in. ich wartość ustaloną według jednolitej metody. W klasycznym modelu państwo prowadzi taki rejestr, okresowo aktualizuje wartości, a gmina stosuje do nich procentową stawkę.
Obecny polski system jest inny. Podatek od budynku mieszkalnego to iloczyn powierzchni użytkowej i stawki kwotowej uchwalonej przez gminę. Mieszkanie o powierzchni 50 m² w centrum dużego miasta i takie samo mieszkanie w małej miejscowości mogą być opodatkowane identycznie, jeśli rady gmin przyjęły tę samą stawkę. Wartość lokalu nie ma znaczenia.
Cecha | Obecny podatek od nieruchomości | Projekt Lewicy (druk 2848) |
|---|---|---|
Podstawa opodatkowania | powierzchnia użytkowa w m² | wartość: m² × średnia cena transakcyjna w gminie albo wskaźnik kosztu odtworzenia |
Stawka dla mieszkań i domów | do 1,25 zł/m² (2026), do 1,29 zł/m² (2027) | 0,02% wartości dla 1. i 2. nieruchomości |
Trzecia i kolejna nieruchomość | ta sama stawka | 0,5% wartości w pierwszym roku, potem +0,2 pkt proc. rocznie do 1,5% |
Rola gminy | uchwala stawki do limitu | może stosować współczynniki korygujące 0,2–2 |
Planowany start | obowiązuje | 1 czerwca 2027 r. (wg autopoprawki) |
Projekt Lewicy: podatek od trzeciego mieszkania
Autorzy nazywają swoją propozycję podatkiem od wartości nieruchomości, a w debacie publicznej przylgnęło do niej określenie „podatek od trzeciego mieszkania”. Najważniejsze założenia w wersji po autopoprawce są następujące:
- Zakres: budynki mieszkalne jednorodzinne, lokale mieszkalne oraz – po autopoprawce – także całe budynki mieszkalne wielorodzinne, np. kamienice bez wyodrębnionych lokali.
- Podstawa: powierzchnia użytkowa razy średnia cena transakcyjna 1 m² w danej gminie z Portalu Danych o Obrocie Mieszkaniami, a do czasu dostępności tych danych – razy wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia 1 m² ogłaszany przez wojewodę.
- Stawki: 0,02% wartości dla pierwszej i drugiej nieruchomości mieszkalnej podatnika; od trzeciej 0,5% wartości w pierwszym roku, rosnące o 0,2 pkt proc. rocznie do maksymalnie 1,5%.
- Kolejność: o tym, która nieruchomość jest „trzecia”, decyduje data nabycia; liczy się majątek w całej Polsce.
- Udziały: do liczby nieruchomości nie wlicza się udziałów nabytych w spadku ani udziałów mniejszych niż połowa.
- Bezpiecznik: podatek od pierwszej i drugiej nieruchomości nie może być wyższy niż według dotychczasowych zasad.
- Gminy: rada gminy może korygować podstawę opodatkowania współczynnikiem od 0,2 do 2, np. ze względu na rok budowy, lokalizację czy sposób wykorzystania budynku.
Pierwotna wersja z marca przewidywała wzrost stawki o 0,1 pkt proc. rocznie i obejmowała tylko domy jednorodzinne oraz lokale. Autopoprawka przyspieszyła tempo dochodzenia do 1,5%, rozszerzyła zakres na budynki wielorodzinne i przesunęła planowaną datę wejścia w życie z 1 stycznia na 1 czerwca 2027 r.
Kogo projekt miałby objąć
Dla właściciela jednego lub dwóch mieszkań zmiana byłaby w praktyce neutralna, bo działa limit: podatek nie mógłby przekroczyć kwoty liczonej po staremu. Odczuliby ją natomiast posiadacze większej liczby lokali: inwestorzy indywidualni wynajmujący mieszkania, osoby z kilkoma lokalami po zakupach na rynku pierwotnym, a także firmy i fundusze, o ile ich nieruchomości nie zostałyby objęte wyłączeniami przewidzianymi w projekcie, m.in. dla spółdzielni mieszkaniowych, TBS-ów i społecznych agencji najmu.
Stanowisko rządu i Ministerstwa Finansów
Ministerstwo Finansów od lat powtarza, że nie prowadzi prac nad podatkiem katastralnym. W 2026 r. minister finansów i gospodarki Andrzej Domański w rozmowie w RMF FM stwierdził, że w Polsce nie ma podatku katastralnego, a projekt Lewicy jest inicjatywą poselską, która w rządzie nie uzyskałaby poparcia, w szczególności w części dotyczącej opodatkowania pierwszego mieszkania.
Krytycznie wypadły też konsultacje społeczne projektu na stronie Sejmu, zakończone 22 kwietnia 2026 r. Według relacji Business Insidera wypowiedziały się 294 osoby, a 75% nie akceptowało proponowanych rozwiązań. Polityczny los projektu zależy więc przede wszystkim od tego, czy trafi on pod obrady Sejmu i jak zagłosują kluby koalicji.
Ile wynosiłby podatek katastralny – trzy przykłady
W uzasadnieniu projektu autorzy policzyli podatek dla mieszkania o powierzchni 56 m² na podstawie wskaźników kosztu odtworzenia obowiązujących w 2026 r. Wynika z nich, że przyjęto wartość ok. 6825 zł za 1 m² w województwie mazowieckim poza Warszawą i ok. 10 980 zł za 1 m² w Warszawie. Na tej podstawie można zestawić trzy sytuacje.
Przykład (mieszkanie 56 m²) | Wartość przyjęta w projekcie | Podatek wg projektu | Obecny podatek przy stawce maks. 2026 |
|---|---|---|---|
Pierwsze lub drugie mieszkanie, Mazowsze poza Warszawą | ok. 382 tys. zł | ok. 78 zł, ale z limitem: nie więcej niż według obecnych zasad | 70 zł |
Pierwsze lub drugie mieszkanie, Warszawa | ok. 615 tys. zł | ok. 123 zł, ale z limitem: nie więcej niż według obecnych zasad | 70 zł |
Trzecie mieszkanie, Warszawa, 1. rok | ok. 615 tys. zł | ok. 3075 zł | 70 zł |
Trzecie mieszkanie, Warszawa, stawka 1,5% | ok. 615 tys. zł | ok. 9225 zł | 70 zł |
Liczby pokazują sedno sporu. Dla pierwszej i drugiej nieruchomości kwoty są zbliżone do obecnych, a dzięki limitowi nie mogłyby ich przekroczyć. Dla trzeciego mieszkania w Warszawie podatek rósłby z kilkudziesięciu złotych do ponad 3 tys. zł w pierwszym roku, a przy stawce docelowej do ponad 9 tys. zł rocznie. Według autopoprawki stawka 1,5% obowiązywałaby od szóstego roku.
Eksperci rynku cytowani przez portal WNP wskazują, że część tego kosztu właściciele próbowaliby przerzucić na najemców, a dopiero w dłuższym okresie mogłoby to zwiększyć podaż mieszkań na sprzedaż. Inni zwracają uwagę, że podatek nie usuwa podstawowej przyczyny problemu, czyli niedoboru mieszkań i długich procedur inwestycyjnych.
Kataster w Europie – Niemcy, Czechy, Dania
Podatek od wartości nieruchomości jest w Europie powszechny, ale jego konstrukcje bardzo się różnią. W Niemczech od 2025 r. obowiązuje zreformowany podatek gruntowy (Grundsteuer), oparty na nowych wycenach nieruchomości przeprowadzonych dla całego kraju; kraje związkowe mogły wybrać własne modele. W Danii od lat opodatkowuje się zarówno wartość gruntu, jak i wartość domu, na podstawie publicznych wycen. Czechy pozostały przy systemie zbliżonym do polskiego, opartym na powierzchni i lokalnych współczynnikach.
Doświadczenia tych państw pokazują jedną rzecz: kataster wymaga wiarygodnych, regularnie aktualizowanych wycen. Niemiecka reforma była poprzedzona wieloletnim procesem ponownej wyceny dziesiątek milionów nieruchomości, a wyceny wywołały wiele sporów i odwołań.
Przeszkody: brak katastru i wycena nieruchomości
Polska nie ma katastru wartości. Ewidencja gruntów i budynków oraz rejestr cen nieruchomości zawierają dane o powierzchni i transakcjach, ale nie wartość każdego lokalu. Dlatego projekt Lewicy proponuje „kataster bez katastru”: zamiast indywidualnej wyceny przyjmuje średnią cenę z gminy albo wojewódzki wskaźnik kosztu odtworzenia.
Takie uproszczenie rodzi pytania. Średnia cena z gminy nie odróżnia nowego apartamentu od mieszkania w bloku z wielkiej płyty, a wskaźnik kosztu odtworzenia jest jeden dla dużych obszarów. Projekt zakłada, że od 2028 r. podstawą mogłyby być dane z Portalu Danych o Obrocie Mieszkaniami, którego przepisy mają zacząć obowiązywać 2 czerwca 2027 r. Pozostają też kwestie praktyczne: gminy musiałyby ustalać, ile nieruchomości ma podatnik w całym kraju i w jakiej kolejności je nabył.
ℹ️ Ciekawostką jest to, że według uzasadnienia projektu na 20 losowo wybranych uchwał gmin z Mazowsza na 2026 r. tylko dwie przyjęły maksymalną stawkę 1,25 zł za m². Wiele gmin już dziś pobiera mniej, niż pozwala ustawa, więc realny podatek od mieszkań bywa niższy niż w przykładach.
Wnioski
Podatek katastralny w Polsce pozostaje na etapie poselskiego projektu, który od lipca 2026 r. czeka na pierwsze czytanie i nie ma poparcia rządu. Gdyby jednak wszedł w życie w obecnym kształcie, dla właścicieli jednego lub dwóch mieszkań niewiele by się zmieniło, natomiast posiadacze trzeciego i kolejnych lokali płaciliby kilkadziesiąt, a docelowo nawet ponad sto razy więcej niż dziś.
Dla właścicieli i inwestorów rozsądne jest śledzenie losów druku nr 2848, ale bez podejmowania pochopnych decyzji. Na 2027 r. obowiązują zwykłe zasady podatku od nieruchomości, z nową stawką maksymalną 1,29 zł za m² powierzchni mieszkalnej.
FAQ
Czy w Polsce jest podatek katastralny?
Nie. Obowiązuje podatek od nieruchomości liczony od powierzchni. Podatek od wartości proponuje jedynie poselski projekt Lewicy (druk nr 2848), który nie przeszedł jeszcze pierwszego czytania.
Od kiedy miałby obowiązywać podatek katastralny według projektu?
Po autopoprawce projekt przewiduje wejście w życie 1 czerwca 2027 r. To jedynie propozycja; data zmieni się, jeśli Sejm nie zajmie się projektem odpowiednio wcześnie.
Ile wynosiłby podatek od trzeciego mieszkania?
W pierwszym roku 0,5% wartości, następnie stawka rosłaby o 0,2 pkt proc. rocznie aż do 1,5%. Dla przykładowego mieszkania 56 m² w Warszawie autorzy wyliczyli ok. 3075 zł w pierwszym roku.
Czy podatek katastralny objąłby mieszkanie odziedziczone w części?
Według autopoprawki do liczby nieruchomości nie wlicza się udziałów nabytych w drodze dziedziczenia ani udziałów mniejszych niż 1/2. Sam lokal nadal byłby jednak opodatkowany według ogólnych zasad.
Co sądzi rząd o podatku katastralnym?
Ministerstwo Finansów deklaruje, że nie prowadzi prac nad podatkiem katastralnym, a minister finansów i gospodarki zapowiedział, że projekt Lewicy nie uzyskałby poparcia rządu.
Źródła i zdjęcia
- Sejm RP: przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 2848 (projekt, autopoprawka, OSR)
- Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 707
- Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 23 lipca 2026 r. w sprawie górnych granic stawek na 2027 r., M.P. 2026 poz. 741
- RMF24: Domański o projekcie podatku katastralnego
- Business Insider: wyniki konsultacji projektu
- WNP.pl: autopoprawka do projektu i komentarze ekspertów
- Zdjęcie: osiedle Grabów w Warszawie z lotu ptaka, autor Emptywords, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
