Na pytanie „świadectwo energetyczne kto wydaje” odpowiedź jest krótka: sporządza je wyłącznie osoba wpisana do wykazu osób uprawnionych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw budownictwa, a dokument powstaje w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków. Nie wydaje go urząd ani spółdzielnia, a właściciel nie może sporządzić świadectwa dla własnego lokalu. Od 28 kwietnia 2023 r. świadectwo jest obowiązkowe przy sprzedaży i najmie domu lub mieszkania, jest ważne 10 lat i w 2026 r. kosztuje zwykle od ok. 100 do 500 zł.
Poniżej wyjaśniono, kiedy świadectwo charakterystyki energetycznej jest wymagane, czym różni się świadectwo energetyczne domu od świadectwa mieszkania, ile trzeba za nie zapłacić, jak sprawdzić je w rejestrze, jakie grożą kary i co zmieni unijna dyrektywa budynkowa.
Świadectwo energetyczne kto wydaje – osoby uprawnione
Zasady określa ustawa o charakterystyce energetycznej budynków (t.j. Dz.U. 2024 poz. 101). Świadectwo sporządza osoba wpisana do wykazu, o którym mowa w art. 31 ustawy (art. 16a). Wpis może uzyskać osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych, niekarana za określone przestępstwa, która ma tytuł inżyniera lub magistra inżyniera w określonych kierunkach, ukończyła inne studia wyższe i studia podyplomowe z zakresu charakterystyki energetycznej albo ma uprawnienia budowlane (art. 17).
Świadectwa nie może sporządzić właściciel lub zarządca budynku ani osoba, której przysługuje w nim spółdzielcze prawo do lokalu (art. 16). Dokument generuje się w systemie teleinformatycznym centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków, a osoba sporządzająca składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że świadectwo zostało wygenerowane z tego rejestru (art. 4 ust. 3 i art. 10).
Listę osób uprawnionych można przejrzeć w publicznym wykazie Ministerstwa Rozwoju i Technologii na stronie rejestrcheb.mrit.gov.pl. Przed zleceniem świadectwa warto sprawdzić, czy wybrana osoba rzeczywiście się w nim znajduje.
Kiedy świadectwo jest obowiązkowe (sprzedaż, najem, odbiór)
Właściciel lub zarządca budynku albo lokalu oraz osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, musi zapewnić sporządzenie świadectwa dla budynku lub jego części (art. 3 ust. 1):
- zbywanego na podstawie umowy sprzedaży,
- zbywanego na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
- wynajmowanego.
Świadectwo energetyczne przy sprzedaży
Sprzedający przekazuje świadectwo nabywcy przy sporządzaniu aktu notarialnego umowy zbycia (art. 11 ust. 1 pkt 1). Notariusz odnotowuje przekazanie w akcie, a jeśli świadectwa nie ma, poucza sprzedającego o karze grzywny (art. 11 ust. 6). Kupujący nie może zrzec się prawa do otrzymania świadectwa (art. 11 ust. 4). Przepis mówi o umowie sprzedaży, więc obowiązek nie obejmuje np. darowizny czy dziedziczenia.
Najem
Przy zawarciu umowy najmu wynajmujący przekazuje najemcy kopię świadectwa lub wydruk świadectwa elektronicznego (art. 11 ust. 1 pkt 2). Także najemca nie może zrzec się tego prawa. Obowiązek dotyczy każdej umowy najmu, również krótszej, chyba że budynek należy do wyłączeń.
Ogłoszenia
Jeżeli świadectwo zostało sporządzone, w ogłoszeniu lub reklamie dotyczącej sprzedaży lub najmu trzeba podać wskaźniki rocznego zapotrzebowania na energię użytkową, końcową i nieodnawialną energię pierwotną, udział odnawialnych źródeł energii oraz jednostkową emisję CO₂ (art. 13).
Nowy budynek
Świadectwo jest też jednym z dokumentów dołączanych do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie (art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego). W praktyce deweloper przekazuje je kupującym nowe mieszkania.
Wyjątki
Obowiązek nie dotyczy budynków (art. 3 ust. 4):
- wpisanych do rejestru lub objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie zabytków,
- używanych jako miejsce kultu,
- przemysłowych i gospodarczych bez instalacji zużywających energię (poza oświetleniem),
- mieszkalnych użytkowanych nie dłużej niż 4 miesiące w roku,
- wolnostojących o powierzchni użytkowej poniżej 50 m²,
- gospodarstw rolnych o wskaźniku EP nie wyższym niż 50 kWh/(m²·rok).
Wyjątek dotyczący zabytków obejmuje budynki chronione, a nie każdą starą kamienicę. Mieszkanie w kamienicy, która nie jest objęta ochroną konserwatorską, wymaga świadectwa przy sprzedaży i najmie.
Świadectwo energetyczne domu a mieszkania – różnice
Procedura jest podobna, ale zakres obliczeń różni się. Świadectwo energetyczne domu obejmuje cały budynek: ściany zewnętrzne, dach, podłogę na gruncie, okna, źródło ciepła, instalację c.o. i ciepłej wody, wentylację, a także instalacje OZE, np. fotowoltaikę lub pompę ciepła. Osoba sporządzająca potrzebuje zwykle więcej danych, a często wizji lokalnej, zwłaszcza w starszych domach bez dokumentacji.
Świadectwo mieszkania dotyczy części budynku, czyli lokalu będącego przedmiotem umowy (art. 11 ust. 5). Oprócz parametrów samego lokalu (powierzchnia, okna, ściany zewnętrzne, sąsiedztwo pomieszczeń ogrzewanych) uwzględnia źródło ciepła budynku, np. miejską sieć ciepłowniczą lub kotłownię gazową. Dla mieszkań w blokach z kompletną dokumentacją obliczenia są prostsze, co przekłada się na niższą cenę.
Świadectwo zawiera dane identyfikacyjne budynku lub lokalu, charakterystykę energetyczną (m.in. wskaźniki EU, EK i EP oraz emisję CO₂) i zalecenia dotyczące robót, które poprawiłyby charakterystykę (art. 10). Wskaźnik EP, czyli roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną, jest najczęściej porównywanym parametrem.
Ile kosztuje świadectwo energetyczne w 2026
Ceny nie są regulowane. Wpływają na nie rodzaj i powierzchnia nieruchomości, kompletność dokumentacji, konieczność oględzin i termin realizacji. Przykładowe stawki z cenników opublikowanych w 2026 r.:
Rodzaj nieruchomości | Typowa cena (brutto) | Kiedy drożej |
|---|---|---|
Mieszkanie w bloku | ok. 99–300 zł | brak dokumentacji, oględziny, ekspresowy termin |
Dom jednorodzinny | ok. 239–500 zł | duża powierzchnia, nietypowe instalacje, brak projektu |
Usługa z oględzinami i pomiarami | ok. 350–650 zł (mieszkanie), 600–1300 zł (dom) | starsze budynki bez danych technicznych |
Lokal użytkowy lub budynek niemieszkalny | wycena indywidualna | zależnie od powierzchni i instalacji |
Źródła: cenniki i zestawienia dompodlupa.pl, Certyfikatomat i wzbudowa.pl. Świadectwo energetyczne mieszkania cena zwykle nie przekracza kilkuset złotych, a wiele firm realizuje je zdalnie na podstawie zdjęć, rzutu i danych od właściciela.
ℹ️ Bardzo niska cena i brak jakichkolwiek pytań o budynek to sygnał ostrzegawczy. Świadectwo z błędnymi danymi może wprowadzić kupującego w błąd, a sporządzenie dokumentu niezgodnie z wymogami ustawy jest wykroczeniem po stronie osoby, która go sporządziła.
Jakie dane przygotować przed zamówieniem świadectwa
Im więcej informacji otrzyma osoba sporządzająca, tym szybciej i dokładniej wykona obliczenia. Zwykle przydają się:
- adres, numer księgi wieczystej lub działki i rok budowy budynku,
- powierzchnia użytkowa i rzut lokalu lub domu (np. z aktu notarialnego, projektu, inwentaryzacji),
- informacja o grubości i rodzaju ocieplenia ścian, dachu i podłogi, jeśli jest znana,
- rodzaj okien i rok ich wymiany,
- źródło ciepła i ciepłej wody (sieć miejska, kocioł gazowy, pompa ciepła, kocioł na paliwo stałe) oraz rodzaj wentylacji,
- informacje o instalacjach OZE, np. mocy fotowoltaiki,
- zdjęcia budynku, pomieszczeń, kotłowni i grzejników.
W mieszkaniach część danych o budynku (ocieplenie, źródło ciepła) można uzyskać od zarządcy lub spółdzielni. W domach bez projektu konieczna bywa wizja lokalna z pomiarami, co wydłuża realizację i podnosi cenę.
Jak sprawdzić świadectwo w Centralnym Rejestrze
Każde świadectwo sporządzone po 28 kwietnia 2023 r. powstaje w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków i ma numer identyfikacyjny. Rejestr prowadzi minister właściwy do spraw budownictwa. Na stronie rejestru można:
- sprawdzić, czy osoba sporządzająca jest wpisana do wykazu osób uprawnionych,
- zweryfikować dane świadectwa na podstawie jego numeru,
- pobrać wzory i informacje o obowiązkach właścicieli.
Kupujący, który otrzymał świadectwo, może więc samodzielnie sprawdzić jego autentyczność i ważność. Świadectwo jest ważne przez 10 lat od dnia sporządzenia, ale traci ważność wcześniej, jeśli w wyniku robót budowlanych zmieniła się charakterystyka energetyczna budynku lub lokalu (art. 14). Po termomodernizacji czy wymianie źródła ciepła potrzebne jest więc nowe świadectwo.
Kary za brak świadectwa
Kto nie przekazuje świadectwa nabywcy albo kopii najemcy, podlega karze grzywny (art. 41 ust. 1 pkt 3). Orzeka się ją w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 42), co oznacza grzywnę od 20 do 5000 zł. Tej samej karze podlega osoba działająca w imieniu właściciela, np. pośrednik lub zarządca (art. 41 ust. 2), a także osoba, która sporządza świadectwo bez wpisu do wykazu.
Brak świadectwa nie unieważnia umowy sprzedaży ani najmu. Notariusz może sporządzić akt, ale musi odnotować brak dokumentu i pouczyć sprzedającego o grzywnie. W praktyce wielu kupujących i banków oczekuje świadectwa, dlatego lepiej przygotować je przed podpisaniem umowy przedwstępnej.
Co zmieni dyrektywa EPBD
Znowelizowana dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (UE) 2024/1275, nazywana EPBD, przewiduje m.in. jednolitą skalę klas energetycznych od A do G na świadectwach, podawanie klasy w ogłoszeniach oraz stopniowe wymagania renowacyjne dla najmniej efektywnych budynków. Państwa członkowskie miały wdrożyć większość przepisów do 29 maja 2026 r.
Według stanu na listopad 2026 r. Polska nie uchwaliła jeszcze nowelizacji ustawy ani nie wydała rozporządzenia z nowym wzorem świadectwa i progami klas. Projekt rozporządzenia przewiduje osiem klas, od A+ do G. Do czasu zmiany przepisów świadectwa sporządza się według dotychczasowych zasad, a już wydane zachowują ważność przez 10 lat (opis stanu prac m.in. w analizie OnGeo oraz na stronie MRiT).
Wnioski
Świadectwo energetyczne wydaje wyłącznie osoba wpisana do wykazu osób uprawnionych, a dokument powstaje w centralnym rejestrze. Jest obowiązkowe przy sprzedaży i najmie domu lub mieszkania, ważne 10 lat i w 2026 r. kosztuje zwykle ok. 100–300 zł za mieszkanie i 240–500 zł za dom. Brak świadectwa nie unieważnia umowy, ale grozi grzywną do 5000 zł. Klasy energetyczne A–G z dyrektywy EPBD jeszcze w Polsce nie obowiązują.
FAQ
Kto wydaje świadectwo energetyczne?
Osoba wpisana do wykazu osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej, prowadzonego przez ministra właściwego do spraw budownictwa. Nie wydaje go urząd gminy ani starostwo.
Czy świadectwo energetyczne jest potrzebne przy sprzedaży mieszkania?
Tak. Od 28 kwietnia 2023 r. sprzedający przekazuje je kupującemu przy podpisaniu aktu notarialnego, a kupujący nie może się tego prawa zrzec.
Ile kosztuje świadectwo energetyczne domu?
Według cenników z 2026 r. zwykle ok. 240–500 zł brutto, a przy konieczności oględzin i braku dokumentacji nawet 600–1300 zł.
Jak długo jest ważne świadectwo energetyczne?
10 lat od sporządzenia, chyba że wcześniej przeprowadzono roboty, które zmieniły charakterystykę energetyczną budynku lub lokalu.
Czy darowizna mieszkania wymaga świadectwa?
Ustawa wymaga świadectwa przy sprzedaży i najmie. Przy darowiźnie czy dziedziczeniu obowiązek przekazania świadectwa nie występuje.
Jaka jest kara za brak świadectwa energetycznego?
Grzywna orzekana w trybie wykroczeniowym, od 20 do 5000 zł. Umowa pozostaje ważna.
